Σοκαρισμένοι και προβληματισμένοι παρακολουθούμε – ειδικά το τελευταίο διάστημα- να βλέπουν το φως εφιαλτικές ιστορίες σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης με θύματα αθώα παιδιά. Ιστορίες που κάποτε ήταν «θαμμένες» στο σκοτάδι του φόβου και της ντροπής, της αδυναμίας αντίδρασης και της αβέβαιης κατάληξης μιας πιθανής δημοσιοποίησης. Τα παιδιά, οι πιο αδύναμοι κρίκοι σε αυτό το νοσηρό πλέγμα, δύσκολα μιλούσαν. Η σιωπή τους κάλυπτε την εσωτερική κραυγή του πόνου, της αγωνίας, της απόγνωσης.
Τα στοιχεία που καταγράφονται σε παγκόσμιες έρευνες καταδεικνύουν ως επείγουσα την δική μας ενεργοποίηση. Παγκόσμια έρευνα του 2021 έδειξε ότι 1 στους 3 συμμετέχοντες (34%) έχει υποστεί κάποιας μορφής ανεπιθύμητη σεξουαλική παραβίαση κατά την παιδική του ηλικία και περισσότεροι από τους μισούς (54%) είχαν βιώσει κάποιας μορφής διαδικτυακή σεξουαλική κακοποίηση. Εκατόν είκοσι εκατομμύρια κορίτσια και νεαρές γυναίκες κάτω των 20 ετών έχουν υποστεί κάποιας μορφής αναγκαστική σεξουαλική επαφή.
Την ίδια στιγμή, σε επίπεδο Ε.Ε., τα παιδιά αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ένα τέταρτο των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων εκ των οποίων τα περισσότερα είναι κορίτσια που αποτελούν αντικείμενο εμπορίας με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα (2011) του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού (Ι.Υ.Π.), το ποσοστό ανέρχεται στο 16%, ενώ στο 7,6% των παιδιών αυτές οι τραυματικές εμπειρίες στην παιδική ηλικία αφορούν σεξουαλική βία με σωματική επαφή και στο 3% εξ αυτών βιασμό ή απόπειρα βιασμού. Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρώπης και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας 9 στους 10 δράστες είναι από το στενό οικογενειακό, συγγενικό ή φιλικό περιβάλλον του παιδιού.
Η πανδημία της COVID-19 και τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της ραγδαίας διάδοσης του ιού επιδείνωσε το φαινόμενο σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης των παιδιών τόσο δια ζώσης όσο και μέσω του διαδικτύου. Συνεκτίμηση στοιχείων των κρατών-μελών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2020) αναφέρουν τετραπλασιασμό των κρουσμάτων μεταξύ Απριλίου 2019 και Απριλίου 2020, που αποδίδεται στις ιδιαίτερες συνθήκες των μέτρων εγκλεισμού.
Και ενώ αυτά τα στοιχεία καταγράφονται επίσημα, δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε τον τεράστιο αδήλωτο αριθμό κρουσμάτων.
Η Ελλάδα έχει ήδη ενσωματώσει στο εθνικό της δίκαιο σημαντικά νομικά κείμενα – εργαλεία προστασίας των παιδιών από την σεξουαλική βία και εκμετάλλευση. Μεταξύ αυτών, την Σύμβαση Lanzarote του Συμβουλίου της Ευρώπης (2007), την Οδηγία 2011/93/ΕΕ για την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας, την Οδηγία 2012/29/ΕΕ για την προστασία των δικαιωμάτων των θυμάτων, τις πρόσφατες τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Ωστόσο, οι εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο επιφυλάσσουν και για την Ελλάδα την υποχρέωση υλοποίησης ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών θωράκισης της κοινωνίας απέναντι στο φαινόμενο της σεξουαλικής θυματοποίησης των παιδιών.
Η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, υπό τον Πρωθυπουργό, κ. Κυριάκο Μητσοτάκη, άμεσα ανταποκρίθηκε στην αυξανόμενη ανάγκη για την προστασία των παιδιών από την σεξουαλική βία, εκμετάλλευση και κάθε μορφή βίας και κατήρτισε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Προστασία των Παιδιών από τη Σεξουαλική Κακοποίηση και την Εκμετάλλευση. Ένα σχέδιο που σε συνέχεια της εξαγγελίας από τον Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, συνέταξε η Προεδρία της Κυβέρνησης μετά από πολύμηνη συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία και εγκρίθηκε τον Αύγουστο, στην συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου.
Η κοινωνική βαρύτητα αυτής της πρωτοβουλίας είναι αδιαμφισβήτητη, καθώς το φαινόμενο της σεξουαλικής κακοποίησης των παιδιών αποτελεί μια σύγχρονη μάστιγα και ταυτόχρονα μια πρόκληση ως προς την καταπολέμησή του από τις κοινωνίες.
Είμαστε εδώ για να στηρίξουμε αποτελεσματικά τον σκοπό του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση και την εκμετάλλευση που δεν είναι άλλος από το να ιεραρχηθεί η προστασία του παιδιού, πάνω από τυπικά ή ουσιαστικά προβλήματα και δυσκολίες.
Είμαστε εδώ για την εκκίνηση μιας εθνικής προσπάθειας για να θεμελιώσουμε στην κοινωνία τη μηδενική ανοχή απέναντι στη σεξουαλική βία κατά των παιδιών, να αφήσουμε πίσω το στάδιο της άρνησης και να κινητοποιήσουμε τις θεσμικές και κοινωνικές δυνάμεις για την εξάλειψη του φαινομένου ώστε σε όλη τη χώρα παιδιά και γονείς να μπορούν να νιώθουν ασφαλείς ότι τα παιδιά δεν κινδυνεύουν.
Η ανάπτυξη και εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης, με την πλήρη στήριξη και ξεκάθαρη στόχευση της Κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας και του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, είναι προσανατολισμένη στη δημιουργία διαδικασιών και προϋποθέσεων προστασίας των παιδιών στην πράξη, με κατάλληλες υπηρεσίες, πρωτόκολλα λειτουργίας και συντονισμού των εμπλεκόμενων φορέων και εφαρμογή ενός συνεκτικού νομικού πλαισίου.
ΜΑΖΙ, πολιτεία και κοινωνία, σπάμε τη σιωπή και γινόμαστε ασπίδα προστασίας των παιδιών, κάνουμε ένα αποφασιστικό συλλογικό βήμα για να διασφαλίσουμε την προστασία τους. Μέσα από την κινητοποίηση όλων των θεσμικών και κοινωνικών δυνάμεων, εργαζόμαστε άοκνα για την εξάλειψη του φαινομένου της σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης των παιδιών.
Η κοινωνία έχει αποδείξει ότι είναι έτοιμη να μάθει, να συζητήσει και να λάβει τα μέτρα της. Ωστόσο, απαιτείται – και η Κυβέρνηση αναλαμβάνει την ευθύνη – μια εθνικά συντονισμένη προσπάθεια, ώστε Πολιτεία και Κοινωνία να συμβάλλουν από κοινού, ώστε η χώρα μας να πρωτοπορήσει στην παγκόσμια προσπάθεια εξάλειψης του φαινομένου της σεξουαλικής κακοποίησης των παιδιών.
Μαζί θα καταφέρουμε να σπάσουμε την σιωπή για τη μάστιγα που τραυματίζει βαθιά τα θύματα και τον πολιτισμό μας και να προσφέρουμε στα παιδιά την παιδική ηλικία που δικαιούνται, με ασφάλεια και ίσες ευκαιρίες ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης.
*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ στις 6 Νοεμβρίου 2022 και στον ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΤΥΠΟ στις 4 Νοεμβρίου 2022
