Η δυνατότητα εφαρμογής των τεχνολογιών δέσμευσης, αποθήκευσης και επαναχρησιμοποίησης του διοξειδίου του άνθρακος (CCUS) στην Ελλάδα, με στόχο την κλιματική κρίση, εξετάσθηκε στην συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος, υπό την προεδρία της κας. Διονυσίας – Θεοδώρας Αυγερινοπούλου. Στη διάρκεια της συνεδρίασης έγινε παρουσίαση της Μελέτης του ΙΕΝΕ αναφορικά με τις προοπτικές της ανάπτυξης αυτών των τεχνολογιών στην χώρα μας και ευρύτερα στην Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Τα μέλη της Επιτροπής ενημέρωσαν ο κ. Κωστής Σταμπολής, Πρόεδρος και Εκτελεστικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ο Δρ. Νικόλαος Κούκουζας, Γεωλόγος και σύμβουλος του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ο Δρ. Αριστοφάνης Στεφάτος, Διευθύνων Σύμβουλος της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων Α.Ε., ο κ. Αναστάσιος Βλασσόπουλος, Πρόεδρος & Επικεφαλής της Επιχειρηματικής Μονάδας Έρευνας & Παραγωγής Υδρογονανθράκων «HELLENiQ UPSTREAM S.A.», ο κ. Δημήτριος Ταμβάκης, Επικεφαλής της Διεύθυνσης Δραστηριοτήτων της Εταιρικής Ανάπτυξης, της ΔΕΠΑ Εμπορίας Α.Ε., η κα. Κλεοπάτρα Αβραάμ, Διευθύντρια Στρατηγικού Σχεδιασμού του ««Διαχειριστή Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου «ΔΕΣΦΑ Α.Ε.»», καθώς και ο κ. Βασίλης Στενός, Μηχανικός Περιβάλλοντος με διατριβή πάνω στη δέσμευση και την αξιοποίηση του διοξειδίου του άνθρακος και Ιδρυτής της καινοτόμου βιοτεχνολογικής εταιρίας «Σολμέγια», που εδρεύει στο Ερευνητικό κέντρο του Δημοκρίτου.
Όπως υπογράμμισε η Πρόεδρος της Επιτροπής, στις 17 Νοεμβρίου, σύμφωνα με μετρήσεις του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κοπέρνικος (Copernicus), η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γης ξεπέρασε, για μία μέρα, τους 2 βαθμούς κελσίου, ένα όριο πολύ μεγαλύτερο από τους 1,5 βαθμούς κελσίου που έχει θέσει η «Σύμβαση των Παρισίων» για την αποτροπή των επικίνδυνων επιπτώσεων του φαινομένου του θερμοκηπίου. Πρόκειται για ένα γεγονός ιδιαίτερα ανησυχητικό, το οποίο πρέπει να λάβουμε υπόψιν πολύ σοβαρά και πρέπει, με αφορμή αυτό, να λάβουμε έκτακτα πρόσθετα μέτρα για την αναχαίτιση της κλιματικής κρίσης.
«Οι τεχνολογίες δέσμευσης, αποθήκευσης και επαναχρησιμοποίησης του διοξειδίου του άνθρακος αποτελούν μία από τις άμεσες λύσεις του φαινομένου της κλιματικής κρίσης αν εφαρμοστούν σε μεγάλη έκταση, καθώς δύναται να απορροφήσουν το υπερβάλλον διοξείδιο του άνθρακος από την ατμόσφαιρα και είτε να το δεσμεύσουν σε φυσικούς σχηματισμούς είτε να το ανακυκλώσουν, μετατρέποντάς το σε άλλα υλικά, όπως μέταλλα, άλατα, ενέργεια και καύσιμα. Θα δούμε ότι ακόμα περιλαμβάνεται και το υδρογόνο σε αυτά. Είναι, δε, εφικτό να απορροφηθεί το διοξείδιο του άνθρακος είτε από σημειακές συγκεκριμένες πηγές εκπομπής του, όπως από εξορυκτικές εγκαταστάσεις και από την τσιμεντοβιομηχανία αλλά, θα λέγαμε ότι εμείς θα θέλαμε και υπάρχουν και σχετικές τεχνολογίες, από τις μη σημειακές εκπομπές, όπως από τις εξατμίσεις που είναι από τα μέσα μαζικής μεταφοράς καθώς επίσης και η δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακος απευθείας από την ατμόσφαιρα, το «Direct Air Capture», το οποίο αναφέρεται σε διαφορετικές τεχνολογίες και θα θέλαμε να τις συζητήσουμε και αυτές στο μέλλον», υπογράμμισε.
Παράλληλα, η Δρ. Αυγερινοπούλου, τόνισε ότι στον εθνικό κλιματικό νόμο 4936 του 2022, που υιοθέτησε για πρώτη φορά η χώρα μας, περιλαμβάνεται συγκεκριμένη αναφορά στη κυκλική οικονομία άνθρακος, στην οποία και υπηρετούν οι συγκεκριμένες τεχνολογίες.
Ο κ. Κωστής Σταμπολής στην αρχή αναφέρθηκε σε μελέτη του ΙΕΝΕ του 2020, όπως αυτή ζητήθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για τις περιοχές σε ενεργειακή μετάβαση στην Ελλάδα, ώστε να εξεταστούν οι δυνατότητες αξιοποίησης εγχώριων πηγών ενέργειας, κυρίως ΑΠΕ, αλλά και άλλων μορφών, ώστε η μετάβαση από το λιγνίτη στη νέα εποχή να αξιοποιήσει κατά το μεγαλύτερο δυνατό τρόπο τις δυνατότητες των περιοχών αυτών.
Μιλώντας για τα αποτελέσματά της, ανέφερε ότι εντοπίστηκε η ανάγκη για τη διατήρηση τουλάχιστον μέρους της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη και μετά το 2028 για λόγους ενεργειακής ασφάλειας, για να παραταθεί η χρήση μιας χαμηλού κόστους εγχώριας πηγής ενέργειας αλλά αυτό να γίνει με συμμόρφωση προς τους κανόνες προστασίας του περιβάλλοντος. Στόχος που μπορεί να επιτευχθεί με την χρήση της τεχνολογίας δέσμευσης, αποθήκευσης και επαναχρησιμοποίησης του διοξειδίου του άνθρακα, δηλαδή τα συστήματα CCUS. Έτσι το ΙΕΝΕ το 2021 – 2022 πήρε την πρωτοβουλία, να εκπονήσει μία ολοκληρωμένη μελέτη, με τίτλο «CCUS Technologies in Greece Prospects for Implementation», με τη συμμετοχή ενδιαφερόμενων εταιρειών, με σκοπό να εξεταστεί ο ρόλος του CCUS αυτών των τεχνολογιών στην Ελλάδα και όχι μόνο, ως προς την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και σε σχέση με την βιομηχανία.
Μετά την απόφαση της ΔΕΗ να μην συμμετέχει στην Μελέτη, το ΙΕΝΕ επικεντρώθηκε στην διαχείριση των εκπομπών από την βιομηχανία. Ακολούθως, ο κ. Σταμπολής περιέγραψε τη Μελέτη και την ανάγκη δημιουργίας τοπικών hubs σε βιομηχανικές περιοχές όπου θα δεσμεύεται το CO², θα αποθηκεύεται προσωρινά και μετά, διά θαλάσσης, θα μεταφέρεται σε μόνιμες υπόγειες δεξαμενές για αποθήκευση (πχ. Πρίνος).
Η μελέτη (επισυνάπτεται σε pdf), προτείνει έναν οδικό χάρτη για την εφαρμογή των τεχνολογιών CCUS στην Ελλάδα. Ο οδικός αυτός χάρτης αναφέρει συγκεκριμένα ποια έργα, πότε και πού πρέπει να ολοκληρωθούν, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι εφαρμογής της τεχνολογίας CCUS το συντομότερο δυνατό με τον πλέον οικονομικό τρόπο. Ο οδικός αυτός χάρτης ξεκινάει το 2024 και τελειώνει το 2032 με στόχο την πιο αποτελεσματική εφαρμογή οποιασδήποτε τέτοιας εφαρμογής στην Ελλάδα.
Το τεχνικό μέρος της Μελέτης παρουσίασε ο Δρ. Νίκος Κούκουζας, ο οποίος αναφέρθηκε στα ευρήματα της Μελέτης ως προς τους αποθηκευτικούς χώρους σε υπόγειους γεωλογικούς σχηματισμούς σε διάφορες τοποθεσίες της χώρας, και εν συνεχεία κατέγραψε τα οφέλη από την αξιοποίηση του αποθηκευμένου CO² μέσω της παραγωγής μπλε υδρογόνου.
Ο κ. Αναστάσιος Βλασσόπουλος τόνισε ότι απαιτείται βοήθεια εκ μέρους της Ελληνικής Πολιτείας σε αυτόν τον νέο τομέα. Η πολιτεία θα πρέπει να συμβάλει μέσω μιας χρηματοδότησης είτε άμεσα είτε μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων, σε μεγαλύτερο βαθμό από αυτόν που σήμερα συμβαίνει. Θα πρέπει η ελληνική πολιτεία να αναδεικνύει το θέμα αυτό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκείνο το οποίο χρειάζεται είναι να αναπτυχθεί στοχευμένα το ρυθμιστικό πλαίσιο και το νομοθετικό πλαίσιο στην Ελλάδα ούτως ώστε να επιτρέπεται η διασυνοριακή μεταφορά του δεσμευμένου διοξειδίου του άνθρακα, μεταξύ χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης το οποίο να περιλαμβάνει ακόμα και τα πλοία, να επιταχυνθούν οι αδειοδοτήσεις για τις κατασκευές του έργου.
Αναφερόμενη στο νομικό πλαίσιο, η κα. Τζανίνη τόνισε ότι στην Ελλάδα δίνεται η δυνατότητα να αντιμετωπιστεί ως ένα μέρος της κυκλικής οικονομίας του άνθρακα, το οποίο αφορά το εμπορικό προϊόν της συλλογής, της δέσμευσης, της μεταφοράς και της επαναχρησιμοποίησης είτε προς την κατεύθυνση της παραγωγής ενέργειας είτε προς την κατεύθυνση της βιοτεχνολογίας. Αναφέρθηκε μάλιστα στο μοντέλο της Νορβηγίας, διότι έχει μία πλήρη αντιμετώπιση στο ζήτημα του νομοθετικού πλαισίου. Η ΙΕΝΕ προτείνει, ως εκ τούτου, ένα τριπλό στάδιο αδειοδότησης, επομένως θα πρέπει να εξεταστεί ειδική νομοθεσία για την αδειοδότηση του κάθε σταδίου και βεβαίως, μια άλλη επιλογή του νομοθέτη, είναι αν θα επέτρεπε αυτό να γίνει καθετοποιημένα ή να μπορούν επενδυτές και ενδιαφερόμενοι να αναπτύξουν τη μία των τριών δραστηριοτήτων μεμονωμένα και συνδυαστικά μετά όλοι μαζί.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής τόνισε ότι το θέμα είναι υψηλής σπουδαιότητας και θα πρέπει να συζητηθεί και στην Βουλή αλλά και στο πλαίσιο και άλλων συναρμόδιων επιτροπών, σε κοινές συνεδριάσεις, δίνοντας έμφαση στην πρωτοπορία των Ελλήνων επιστημόνων στο συγκεκριμένο θέμα. Σε σχέση με την μελέτη που έκανε το Ινστιτούτο Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης υπογράμμισε ότι θα πρέπει να προωθηθεί και διεθνώς και παράλληλα να δοθούν από την Πολιτεία τα κατάλληλα νομικά εργαλεία, ώστε να συνεχιστεί αυτή η ουσιώδης και ζωτική προσπάθεια, καθώς το διοξείδιο του άνθρακα, κατ’ αρχάς δεν είναι, από μόνο του, ένας ρύπος αλλά το πρόβλημα δημιουργείται από την μεγάλη ποσότητα στην ατμόσφαιρα.
«Το συγκεκριμένο ζήτημα είναι κομβικής σημασίας, για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Εμείς οφείλουμε, σαν μέρος της λύσης, να δεσμευτούμε το διοξείδιο του άνθρακα που βρίσκεται στην ατμόσφαιρα και είτε να το αποθηκεύσουμε όπως το κάνει η φύση είτε, όπως επίσης το κάνει η φύση, να το μετατρέψουμε σε άλλα υλικά. Το διοξείδιο του άνθρακα είναι θεμέλιος λίθος της ζωής μετατρέπεται σε οργανικές αλλά και σε ανόργανες ενώσεις, δημιουργεί όχι μόνο μεγάλη κυκλικότητα στη φύση αλλά και στην οικονομία και δημιουργεί θέσεις εργασίας» τόνισε.
